Pružite nekom drugu šansu. Darujte krv, darujte život!

Riječnik pojmova

Alogenično

Darovana krv koja je data drugoj osobi, a u ABO i Rh sistemu su podudarne, također se koristi i termin homologna krv.

Aloimunizacija

Proces koji dovodi do stvaranja antitijela na strane antigene.

Antitijela

Proteini koji reaguju sa antigenima na eritrocitima i mogu razoriti transfundirane ćelije.

Antikoagulant

Supstanca koja spriječava zgrušavanje krvi.

Antigen

Supstanca na površini eritrocita koja izaziva imunološki odgovor kada je transfudirana krv u pacijenta koji nema taj antigen.

Afereza

Procedura gdje se puna krv izdvaja iz organizma, zatim se iz izdvojene pune krvi izdvaja neka od komponenata krvi a ostatak krvi se vraća u organizam.

Aplastična Anemija

Anemija prouzrokovana nedostatkom krvnih ćelija radi loše produkcije koštane srži.

Autoimuno

Proces koji čine antitijela protiv vlastitog organizma.

Bolest okruglih ćelija

Oboljenje kod kojeg usljed abnormalnosti hemoglobina dolazi do promjene oblika eritrocita.

Crvene krvne ćelije (eritrociti)

Crvene krvne ćelije transportuju kisik u organizmu prema tjelesnim ćelijama a transportuju ugljični dioksid od ćelija do pluća. U sebi sadrže hemoglobin.

Darivanje

Darivanje krvi i/ili (krvnih komponenti)

Diluciona koagulopatija

Često se viđa kod višekratno transfundiranih pacijenata. Transfuzije razrijeđuju trombocite i faktore koagulacije što može podpomoći krvarenje. Takvi pacijenti trebaju transfuzije trombocita i plazme.

Engrafment

Proces u kojem transplantirane ili transfundirane ćelije (npr. poslije transplantacije koštane srži) počinju rasti i reprodukovati se u primaocu.

Eritrocitofereza

Procedura afereze prilikom koje se skupljaju eritrociti.

Ekstrakorporalno

Krv cirkulira izvan tijela, npr.u mašini za aferezu tokom doniranja.

Factor XIII / Faktor XIII

Faktor koagulacije koji stabilizira krvni ugrušak

Faktor VIII-Krioprecipitat bogat F VIII

Sadržava faktor zgrušavanja (F VIII) koji kontrolira zgrušavanje krvi kod hemofilije(hemofilija A)

Fibrinogen

Protein (nalazi se u plazmi) učestvuje u procesu zgrušavanja.

Graft-versus-host disease (GVHD)

Reakcija gdje transplantirane ili transfudirane ćelije napadaju ćelije primatelja.

Granulociti

Tip bijelih krvnih ćelija (leukociti) koje napadaju i uništavaju organizmu strane substance.

Hematokrit

Procenat crvenih krvnih ćelija (eritrociti) u krvi

Hematološki

Vezano za krv

Hematlog

Subspecijalista za krv i krvotvorne organe.

Hematopoeza

Proizvodnja i razvoj krvnih ćelija.

Hemoglobin

Substanca koja se nalazi u crvenim krvnim ćelijama (eritrociti), sadrži željezo na koje se u plućima veže kiseonik koje će se isporučiti tkivima. Zbog hemoglobina je krv crvene boje.

Hemostaza

Proces zgrušavanja krvi.

Hipoksemia

Nizak nivo kisika u krvi.

Idiopatska trombocitopenična purpura (ITP)

Autoimuno oboljenje gdje organizam proizvodi antitijela protiv vlastitih trombocita.

Imunoglobin alfa (IgA)

Tip imunoglobina prisutan u krvi i tjelesnim sekretima koji pomažu uborbi protiv infekcija.

Imunosupresija

Stanje sniženog imuniteta prizvedeno bolešću i/ili lijekovima kada je organizam prijemčiviji (pogodniji) za infektivna oboljenja.

Koštana srž

Mehko tkivo koje se nalazi u šupljinama kostiju i koje je odgovorno za produkciju krvnih ćelija i trombocita.

Komponenta (krvna)

Dio krvi. Krv se sastoji iz različitih "dijelova" odnosno komponenti kao što su: eritrociti, plazma, trombociti i više tipova bijelih krvnih ćelija. Svaka komponenta ima svoj vlastiti zadatak koji obavlja u organizmu. Možemo razdvojiti krv u komponente tako da svaki pacijent dobije onaj dio koji mu je potreban.

Krvna Grupa

Svačija spada u jednu od 4. krvne grupe: A, B, AB ili O. Grupa zavisi od prisustva ili odsustva određenih supstanci na eritrocitima. Krvna grupa se nasljeđuje.

Križna proba

Laboratorijski test kojim se određuje podudarnost između krvi pacijenta i krvi DK.

Krvni produkt sa smanjenim brojem leukocita

Spriječava transfuzijsku reakciju i umanjuje mogućnost prenosa infekcije.

Leukociti

Bijele krvne ćelije

Leukoreducirano(smanjen broj leukocita)

Postupak smanjivanja broja leukocita u krvnim produktima da bi se na taj način spriječile transfuzijske reakcije, aloimunizacija i sl.

Limfociti

Vrsta bijeli krvnih ćelija (leukociti) koje čuvaju i prenose informacije i proizvode antitijela (bitni dio imunog sistema).

Ljudski serum albumin

Protein u krvnoj plazmi koji pomaže organizmu u održavanju krvnog pritiska.

Nehemolitička

Posttransfuzijska reakcija u kojoj ne dolazi do razaranja eritrocita.

Ozračena crvene krvne ćelije (eritrociti)

Ozračene crvene krvne ćelije (eritrociti) da bi se inaktivirale sve ćelije sa jezgrom I tako spriječilo graft-versus-host oboljenje.

Perioperativna autologna transfuzija (PAT)

Uzimanje istekle krvi tokom operativnog zahvata, njeno pranje i ponovno vraćanje u organizam.

Plazma

Plazma je tečni dio krvi, saastoji se od: 92% voda, 7% protein i 1% minerali. U medicini plazma je izvor gama globulina, albumina i faktora zgrušavanja. Često se koristi u tretiranju koagulacionih poremećaja i liječenju opekotina.

Rh (Rezus faktor)

Nasljeđena krvna grupa na eritrocitima, determinisana sa parom alelomorfnih gena.Oko 85% ljudi posjeduje Rh faktor i oni su Rh pozitivni, oni koji ga ne posjeduju su Rh negativni.

Skupljanje matičnih ćelija iz periferne krvi

Prikupljanje, konzerviranje-zamrzavanje matičnih ćelija dobijenih iz periferne krvi ili koštane srži te ponovno vraćanje iste u organizam da bi se obnovila hematopoeza u organizmu ( u suštini transplantacija matičnih ćelija).

Terapeutska afereza

Terapetski postupak afereze u kojem se neka komponenta krvi odstranjuje i/ili nadomješta drugom zdravom komponentom krvi.

Transfuzija

Zamjena ili nadomještanje pune krvi ili krvnih komponenata drugim ili istim komponentama.

Trombocitopenia

Snižen nivo broja trombocita u krvi

Trombotična  trombocitopenična purpura (TTP)

Oboljenje u kojem su eritrociti i trombociti uništeni i gdje organizam masivno proizvodi krvne ugruške koji mogu oštetiti bubrege i nervni sistem.

Bijele krvne ćelije (leukociti)

Zaštitne krvne ćelije u krvotoku. One napadaju bakterije tako što prolaze kroz zidove kapilara da bi došli do zone infekcije.

Trombafereza

Procedura afereze u kojoj se prikupljaju trombociti.

Trombociti

Bezbojne krvne pločice koje spriječavaju krvarenje. Može se pojaviti značajan i ozbiljan manjak istih u organizmu tokom liječenja malignih bolesti i/ili napredovanjem samog malignog procesa.