Šta je krv?
Krv je tečno tkivo koje cirkulira u krvožilnom sistemu ljudskog organizma.
Prosječna odrasla osoba sadrži oko 5 litara krvi u svom organizmu.
Krv igra ključnu ulogu u odbrambenom mehanizmu ljudskog tijela.
Krv je potrebna za funkcionisanje svih ćelija i organa u ljudskom organizmu, njena glavna funkcija je opskrba tkiva kisikom i hranjivim tvarima kao i odstranjivanje karbon dioksida.

Kako nastaje krv?
Krvne ćelije proizvodi koštana srž.
Svaki ljudski organizam sam proizvodi dovoljne količine krvi.

Od čega se sastoji krv?
Krv se sastoji od krvnih ćelija koje plivaju u krvnoj plazmi.
Krvna plazma je tečni dio krvi i sastoji se od vode, karbohidrata, masti, hormona, minerala, vitamina itd.
Krvne ćelije su: eritrociti (crvene krvne ćelije), leukociti (bijele krvne ćelije), trombociti.

Zašto darivati krv?
Krv je nezamjeniv lijek povrijeđenima, oboljelim od hemofilije, oboljelim kojima je potrebna hirurška intervencija itd.
Krv je nemoguće proizvesti na umjetan način, jedini izvor tog lijeka je ljudski organizam.
Da bi krv bila dostupna onima kojima je potrebna neophodno je animirati dovoljan broj dobrovoljnih darivatelja krvi (DDK) koji su spremni svojom humanošću pomoći drugima u nevolji.

Ko može darivati krv?
Krv mogu darivati sve osobe dobrog opšteg zdravstvenog stanja starosne dobi od 18 do 65 godina.

1. Tjelesne težine min. 55 kg.
2. Hemoglobin 135 g/L (muškarci), 125 g/L (žene).
3. Puls 50-100 otkucaja u minuti.
4. Krvni pritisak: sistolični 90-180 mm Hg, dijastolični 50-110 mm Hg.
5. Muškarci mogu darivati krv svaka 3. mjesca tj 4. puta godišnje.
6. Žene mogu darivati krv svaka 4.mjeseca tj. 3. puta godišnje.

Postupak darivanja?
Darivanje krvi je brz i jednostavan postupak.
Taj postupak se odvija u nekoliko koraka:

1. Evidencija dobrovoljnog darivatelja krvi
2. Provjera količine željeza u krvi (kapljica krvi uzeta iz jagodice prsta)
3. Ljekarski pregled
4. Uzimanje doze krvi

Čitav postupak traje oko 30 min.

Vrste darivanja?
Darivati možemo:

1. Krv
2. Trombocite

Najčešći način darivanja je darivanje doze „pune“ krvi. To znači da se u PVC kesu izvadi 450 ml. krvi sa svim njenim sastojcima kao što su eritrociti, leukociti, trombociti i plazma.
Proces darivanja pune krvi je siguran i bezbolan i traje 8-12 minuta.
Trombociti se mogu darivati pomoću ćelijskog separatora. Ćelijski separator izdvaja određenu krvnu komponentu tako što krv iz jedne vene izlazi kroz PVC cijev i ulazi u plastični set koji se nalazi u ćelijskom separatoru. Ćelijski separator zatim centrifugiranjem izdvaja određenu komponentu krvi, a ostatak krvi vraća u venu druge ruke. Ovim procesom dobija se komponenta krvi visoke kvalitete i koncentracije.
Proces darivanja trombocita je također bezbolan i siguran kao i darivanje pune krvi i traje nešto duže (30-40 min.) od procesa darivanja pune krvi.

Šta su krvne grupe?
Krvne grupe su sastavni dio membrane krvne ćelije i neophodne su za oblik, ulogu i život krvne ćelije. Krvne grupe se nasljeđuju od roditelja i tokom života se ne mijenjaju.
Bolesnik koji se liječi transfuzijom krvi može primiti samo krv iste krvne grupe.
Krvne grupe iz ABO sistema krvnih grupa su: A, B, O, AB i RhD krvne grupe. Vidi sliku.

Gdje se može darivati krv?
Krv se može darivati na organizovanim akcijama darivanja ili u nekoj od transfuzijskih ustanova u Bosni i Hercegovini.
Redovne akcije darivanja krvi se provode u svim većim institucijama (državne institucije, obrazovne institucije, prostorije Crvenog križa, firme itd).
Vrijeme i mjesto darivanja se objavljuje putem javnih glasila a samo mjesto darivanja je obilježeno plakatima.
Krv se može darivati u prostorijama Zavoda za transfuzijsku medicinu Federacije Bosne i Hercegovine u terminu: ponedeljak – subota 08:00 – 16:00 sati. Kontakt

Zašto se prije i nakon darivanja ne smije pušiti?
Pušenje nakon darivanja može izazvati neugodne reakcije kao što su mučnina i osjećaj blage omaglice. Ove reakcije se javljaju usljed kratkotrajnog sužavanja krvnih sudova u mozgu (spazam).

Da li je zdravo i sigurno darivati krv?
Sav pribor koji se koristi pri uzimanju doze krvi (igle, PVC cijevi, PVC kese itd.) je sterilan i za jednokratnu upotrebu, tako da ne postoji mogućnost zaraze.
Također darivanje krvi ni na koji način ne šteti zdravlju darivatelja sve dok su poštuju propisi za selekciju darivatelja (datum zadnjeg darivanja, zadovoljavajući nivo hemoglobina u krvi, dobro opšte zdravstveno stanje-ljekarski pregled).