Pružite nekom drugu šansu. Darujte krv, darujte život!

Odjeljenje za preparativnu transfuziologiju

ODSJEK ZA HEMOFEREZU I KRIOPREZERVACIJU

dr Gorana Karić-Ahmetović, specijalista transfuziolog
dipl.ing MLD Selim Arifović
med.tehničar. Sahza Kadrispahić

Odsjek se bavi prikupljanjem komponenata krvi, trombocita, afereznim postupkom od dobrovoljnih davalaca. U Zavodu za transfuzijsku medicinu FBIH aferezni postupci se aktivno sprovode zadnjih dvadesetak godina.

Od osamdesetih godina prošlog vijeka prikupljaju se trombociti od dobrovoljnih davalaca metodom trombocitafereze. Godišnje se na ovom odsjeku procesom trombocitaferezom uzme od 400-500 doza trombocita .

Pored donorskih afereza na odsjeku za hemoferezu izvode se i procedure izdvajanja hematopoetskih matičnih ćelija iz periferne krvi kod djece i odraslih. Postoji stalni rad na usavršavanju srednjeg i visokog medicinskog kadra, te osposobljavanje za primjenu najnovijih tehnologija.

STA SU TROMBOCITI I KOJA JE NJIHOVA ULOGA?
    Trombociti (krvne pločice) su sitni krvni elementi koje su potrebne za zaustavljanje krvarenja.
KOLIKO IMA TROMBOCITA I GDE SE STVARAJU?
    Normalan broj trombocita je 150000-450000 u mililitru krvi. Trombociti se stvaraju u koštanoj srži. Životni vijek trombocita je oko nedelju dana, poslije čega se razgradjuju i nestaju iz cirkulacije.
KADA SE PRIMJENJUJU TRANSFUZIJE TROMBOCITA?
    Transfuzija trombocita se primjenjuje onim bolesnicima kod kojih je broj trombocita toliko smanjen da je nedovoljan da spreči krvarenje što može dovesti i do životne ugroženosti. Koncentrovani trombociti dobijeni trombocitaferezom se odmah daju bolesniku kod koga postoji opasnost od iskrvarenja i samo jedna doza je dovoljna da spasi život. Tako pripremljeni trombociti mogu da se čuvaju do 5 dana.
KAKO DOBIJAMO TROMBOCITE KOJE TREBA DATI BOLESNICIMA?
    Iz svake jedinice krvi koja se dobija od dobrovoljnih davalaca mogu se pripremiti trombociti. Međutim, količina dobijenih trombocita je mala i potrebno je da nekoliko osoba da krv (četiri do osam) da bi se pripremili trombociti za jednog bolesnika. Trombociti se mogu pripremiti i postupkom koji se naziva trombocitafereza. Tada, dobijena količina trombocita od jednog davaoca jeste jedna terapijska doza za bolesnika.
STA JE TROMBOCITAFEREZA ?
    Trombocitafereza je postupak izdvajanja i prikupljanja trombocita iz periferne krvi, uz istovremeno vraćanje svih ostalih sastojaka krvi, pomoću aparata koji se naziva separator krvnih ćelija.
DA LI JE DAVANJE TROMBOCITA BEZBJEDNO?
    Davanje trombocita je bezbjedno. Broj trombocita koji se izdvaja iz krvi davaoca mali je u odnosu na ukupan broj trombocita u krvi i ne ugrožava normalno funkcionisanje organizma, a obnovi se za 48 sati. Ne postoji rizik od dobijanja bolesti koje se mogu preneti putem krvi, jer je set za trombocitaferezu i sav ostali pribor koji se koristi u proceduri za jednokratnu upotrebu.
KO MOŽE BITI DAVALAC TROMBOCITA?
    Davalac trombocita može biti svaka zdrava osoba starosti od 18 do 60 godina. Po obavljenom ljekarskom pregledu i dobijanju svih potrebnih informacija , uzimaju se uzorci krvi za neophodne analize (određivanje krvne grupe, krvne slike, i izvode testiranja na bolesti koje se mogu preneti putem krvi -HIV, žutica tipa B, C i sifilis). Tek po dobijanju zadovoljavajućih rezultata testiranja, pristupa se izvođenju pomenute procedure.
KOLIKO SE ČESTO MOGU DAVATI TROMBOCITI?
    Trombociti se mogu davati svakih mjesec dana, odnosno 12 puta godišnje.